خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: گفتمان تحلیلی به مناسبت بیست و هفتمین سالروز شهادت سید علی اکبر مصباح مزاری تحت عنوان «سردار گمنام عرصههای جهاد و مبارزه افغانستان؛ نگاهی به زندگی نامه، اندیشه سیاسی و خطوط جهادی و مبارزاتی شهید سید علی اکبر مصباح» از سوی دفتر نمایندگی مرکز فعالیت های فرهنگی اجتماعی تبیان در تهران و با حضور یاران این شهید والامقام و شخصیتهای مطرح جهادی و فرهنگی به شکل آنلاین برگزار گردید.
اولین ویژگی شهید مصباح
حجت الاسلام والمسلمین سید عیسی حسینی مزاری، رییس کل مرکز فعالیت های فرهنگی اجتماعی تبیان و خبرگزاری صدای افغان(آوا) و از شاگردان و یاران شهید مصباح که از کابل در این نشست حضور داشت، ضمن عرض تسلیت سالروز شهادت ایشان وهشتتن از یارانش، به ویژگی های فردی شهید مصباح که در تمام عرصهها و صحنهها تاثیرگذار نیز بوده، پرداخت و گفت: شهید مصباح اولین خط امامی(امام خمینی) در افغانستان بود. قبل از شهید مصباح، شخصیت دیگری مثل ایشان در خط امام خمینی(ره) نه در شعار و نه در عمل حضور و وجود نداشته است.
البته به گفته وی، در افغانستان کسانی دیگر هم خط امامی بودند و ادعا داشتند، اما عملکردشان برخلاف خط امام خمینی(ره) بود؛ ولی شهید مصباح هم در عمل و هم در شعار به عنوان یک فرد امامی واقعی تبارز کرد و تا آخرین لحظه هم در این مسیر باقی ماند.
دومین ویژگی شهید مصباح
این فعال فرهنگی اجتماعی علاوه نمود: دومین ویژگی ایشان این بود که از ابتدا کار خود را با فعالیت فرهنگی شروع کرد، تمرکز کار شهید مصباح فکری فرهنگی بود و به همین خاطر اولین کتابخانه را روبروی لیسه باختر شهر مزارشریف تاسیس کرد و با پوشش این کتابخانه اقدام به تنویر افکار عمومی به خصوص دانش آموزان مکتب و دانشجویان دانشگاه کرد. توجه آقای مصباح به فعالیتهای فرهنگی بعد از اینکه پایگاههای نظامی در افغانستان شکل گرفت نیز همچنان به شدت ادامه داشت و همین بود که کادرهای خیلی خوبی تربیت شد و خط فعالیتهای فرهنگی شهید مصباح ادامه پیدا کرد.
مرکز تبیان حاصل فعالیتهای فکری فرهنگی شهید مصباح است
به گفته وی: “امروز شما اگر مرکز فعالیت فرهنگی اجتماعی تبیان را به عنوان یک تشکیلات بسیار گسترده و بزرگ در سطح افغانستان و منطقه و حتی دنیا میبینید، ناشی از همان تفکر و توجه به فعالیتهای فکری فرهنگی شهید مصباح است که الحمدالله توأم با نام و یاد این شهید فعالیتهای خود را در هر شرایطی در صحنه پیش برده و جالب است که بدانید از نظر خط فکری هم این تشکیلات متاثر از خط فکری شهید مصباح بوده و حالا هم همچنان در خط ولایت فقیه قرار دارد”.
سومین ویژگی شهید مصباح
حسینی مزاری رسانهای بودن را سومین ویژگی شهید مصباح خوانده و افزود: شهید مصباح به همان میزان که به کار فرهنگی و فکری توجه داشت و خیلی هم جدی بود، در بحث رسانه نیز توجه جدی داشت و در همان زمان نیز فعالیت گسترده رسانهای داشت.
وی خاطرنشان کرد:” وقتی که ایشان به پایگاه البرز رفته بود، در آنجا یک نشریه بهنام “فریاد ملت” فعالیت میکرد که توسط دستگاههای دستی، چاپ و منتشر میشد. وی نیز به آن جمع پیوسته و روحیه مبارزاتی، فعالیتها و کارهای رسانهای ایشان نیز از همانجا شکل گرفته است؛ زیرا که تاکید شهید مصباح همیشه بر جدیت و تداوم کار رسانهای و فرهنگی بوده است”.
چهارمین ویژگی شهید مصباح
به باور رییس کل مرکز فعالیت های فرهنگی اجتماعی تبیان: شهید مصباح نویسنده و تحلیلگر بسیار برجسته و خوبی نیز بود که اوضاع سیاسی، فرهنگی و اجتماعی افغانستان را بسیار جالب تحلیل و تبیین میکرد و به افکار عمومی ارائه میداد که بسیار جهت دهنده و کارساز واقع میشد.”
وی ادامه داد که در دوران جهاد کمتر شخصیتی را در عرصه مسایل سیاسی افغانستان دیده که هم عنصر فرهنگی باشد و هم عنصر رسانهای و در عین حال فردی باشد که نسبت به همه جریانها در افغانستان، جهاد مسلحانه را پیشتر شروع کرده باشد.
[1]
پنجمین ویژگی شهید مصباح
حسینی مزاری تاکید کرد: آقای مصباح اولین وحدت خواه و اولین تقریبی در عرصه مسایل افغانستان بود؛ یعنی در اوایل دهه پنجاه کسی گمان نمیکرد که کسی در افغانستان در عرصه مبارزه حضور داشته باشد و بعد در راستای تقریب و هماهنگی پیروان مذاهب شیعه و سنی کار جدی بکند. آقای مصباح حد اقل در شمال افغانستان پیشگام و آغازگر جهاد مسلحانه بود و ایشان بعد از اینکه از سال ۵۳/ ۵۴ مبارزات خود را شروع میکند، همزمان با کودتای کمونیستی اولین سازمان شیعی را با محوریت فکری خود بهنام فدائیان اسلام تاسیس میکند.
وی با تاکید بر اینکه که شهید مصباح اولین وحدتخواه در افغانستان بود، میگوید: “اینکه در شرایط موجود با بوق و کرنا برخی افراد دیگر به عنوان محور وحدت ملی و محور وحدت شیعی مطرح میشوند، تقریبا انحرافی است و حقیقی و واقعی نیستند، بلکه شهید مصباح در اوایل دهه پنجاه وقتی مبارزات خود را شروع میکند، سعی و علاقه دارد که مجموع شیعیان در کنار هم و هماهنگ باشند که در نتیجه در تاسیس “جبهه متحد انقلاب اسلامی” نقش پیشگام داشت و همینطور در ادامه هم به دنبال این هدف بود”.
شهید مصباح بنیانگذار جهاد اسلامی در افغانستان به خصوص در شمال کشور بود
حسینی مزاری با اشاره به خصوصیات دیگر شهید مصباح که توسط حجت الاسلام والمسلمین سید حسین عالمی بلخی، سخنگوی شورای علمای شیعه در نشستی به همین مناسبت در کابل مطرح شد، گفت: “این شهید والا مقام اولین فرد بود که اعتقاد به نزدیکی و همکاری حوزه و دانشگاه داشت و به همین خاطر در کارهای سازمانی هم از نیروهای طلبه و روحانی و هم از نیروهای دانش آموز و دانشگاهی استفاده میکرد. خصوصیت دیگر مصباح که خیلی مهم است و عالمی بلخی برای اولین بار در محضر رسانهها مطرح کرد، این بود که شهید مصباح بنیانگذار جهاد اسلامی در افغانستان و مخصوصا در شمال کشور بود”.
وجه تمایز شهید مصباح با سایر شخصیتهای جهادی
این شاگرد شهید مصباح میگوید: شهید مصباح بی شک و بیتردید یک شخصیت ساده زیست، نمونه و الگو برای جامعه انسانی و تشکلهای اسلامی بود و برای خودش چیزی کمایی و ذخیره نکرد. آرمان بلند شهید مصباح برقراری حکومت اسلامی بود و تمام تلاش ها و مبارزات اش در این مسیر بود.
وی افزود: وجه تمایز شهید مصباح با سایر شخصیتهای جهادی همین خصوصیات وی میباشد که در سطح سایر جریانها و شخصیتها یا اصلا مشاهده نمیشد و یا بسیار کم مشاهده میشد، که محور تمام این خصوصیات شهید مصباح “ولایی بودن” ایشان است.
عملکرد شهید مصباح در همه عرصه ها مبتنی بر احکام اسلام بود
این عالم برجسته دینی خاطرنشان ساخت: عملکرد شهید مصباح چه در عرصه فرهنگی و چه رسانهای و چه سیاسی، اجتماعی و نظامی مبتنی بر احکام اسلام بود؛ ایشان قبل از اینکه هر عملی را انجام بدهد، به اسلام تقدیم یا پیشکش میکرد که اسلام چه میگوید و نظر و دیدگاه اسلام در رابطه با این عملکرد چیست.
شهید مصباح در جنگهای داخلی نقشی نداشت و سهم نگرفت
به گفته وی: “وقتی روند کار جریان ها و شخصیت های جهادی را در افغانستان به خصوص در صفحات شمال مشاهده میکردیم، میدیدیم که روند کار شهید مصباح بیشتر مورد پذیرش مردم و جهادگران است و به همین دلیل هم سازمان فدائیان اسلام تقریبا میشود گفت که بر اساس همین اهدافی که شهید مصباح و یارانش در ابتدا ترسیم کرده بود، کار کرد و در همین چارچوب پیش رفت. از اینرو ایشان در جنگ های داخلی که مذموم قرآن و مطرود افکار عمومی مسلمانان بود، نقشی نداشت، سهم نگرفت و ورود مستقل نداشت؛ مگر اینکه در جاهایی که مورد حمله و تعرض قرار گرفته باشد، شاید از خود دفاع کرده باشد”.
حرکت سازمان فدائیان اسلام یک حرکت کاملا افتخار آمیز است
حسینی مزاری در ادامه گفت: طبیعی است وقتی یک شخص و یا یک جریان بر مبنای خط امام؛ چه در شعار و چه در عمل حرکت بکند، متمایز است. نه فقط در سطح جریان های شیعی، بلکه در سطح کل جریانها، بنابر حرکت آقای مصباح و تشکیلات فدائیان اسلام در عرصه جهاد و بعدش در جبهه متحد انقلاب اسلامی که متشکل از پنج سازمان بود، یک حرکت کاملا افتخارآمیز است.
چگونگی ادغام سازمان فدائیان اسلام و ایجاد جبهه متحد انقلاب اسلامی
حسینی مزاری در توضیح چگونگی ادغام سازمان فدائیان اسلام و ادامه کار آن، تصریح کرد: “سازمان فدائیان اسلام در سال ۶۲ در یک تشکیلات و جبهه دیگر بنام “جبهه متحد انقلاب اسلامی” مدغم شد.
البته به گفته وی، شهید مصباح با توجه به رویکرد وحدت خواهانه که در سطح شیعیان داشت، بعد از اینکه از افغانستان به ایران رفت با سایر دفاتر شیعه در تماس شد، تمام جریانهای شیعه در یک جلسه گردهم آمدند تا اینکه بحث وحدت پیش بیاید که سازمان نصر و حرکت بنا به دلایلی به این جمع نپیوستند و جبهه متحد انقلاب اسلامی با حضور سازمان فدائیان اسلام، مکتب توحید، جنبش مستضعفین، فدائیان امت مسلمان و همچنان روحانیت جوان و مبارز افغانستان در قالب جبه متحد انقلاب اسلامی تشکیل شد که تا سال ۶۹ خورشیدی این جبهه کاملا یک تشکیلات فعال بود و حضور جدی در عرصه داشت.
چگونگی پیوستن جبهه متحد انقلاب اسلامی به حزب وحدت، نپیوستن شهید مصباح و ایجاد تشکیلات مرکز تبیان
او در ادامه گفت: بعد از سال ۶۹ اگرچه شهید مصباح خودش به حزب وحدت نپیوست و عازم پاکستان شد و در سال ۶۹ آنجا با حضور چند حزب دیگر شورای ائتلاف شیعی را فراهم کرد، اما جبهه متحد انقلاب اسلامی به حزب وحدت پیوست و شخصیتهای فدائیان اسلام همچنان در قالب حزب وحدت حضور داشت که تا حالا هم برخی از این شخصیتها نقش ایفا میکنند، منتهی آن ساختار فدائیان اسلام و یا حداقل آن فکر مبارزاتی و مجاهدتی در مجموع در قالب حزب وحدت تداوم پیدا نکرد، ولی در سال ۷۰ که شهید مصباح ار پاکستان به ایران برمیگردد، در آنجا با پیشگامی و اشراف ایشان تشکیلات دیگری بهنام مرکز تبیان تاسیس میشود که فکر آقای مصباح و ساختار فدائیان اسلام و نحوه و روند کار این تشکیلات ادامه پیدا میکند”.
حسینی مزاری با بیان اینکه، تاثیرگذارترین فکر در سطح افغانستان، فکر شهید مصباح است، افزود: تاثیرگذارترین تشکیلات در سطح افغانستان نیز تشکیلات شهید مصباح در فدائیان اسلام است که بعد از فدائیان، در قالب تشکیلات مرکز فعالیتهای فرهنگی اجتماعی تبیان تداوم یافت.
[2]
دو ویژگی مهم دیگر شهید مصباح
او در بخش اخیر از صحبتهایش به دو ویژگی دیگر شهید مصباح؛ تشکیلاتی عمل کردن و صبر و حوصلهمندی وی پرداخته و معتقد است که این ویژگیها میتواند در شرایط موجود به عنوان یک شاخصه برای سایر مبارزین موثر واقع شود.
اینجاست که حسینی مزاری اظهار داشت: “ویژگی اول این بود که شهید مصباح به شدت تشکیلاتی عمل میکرد. یعنی در آن زمان در اوایل دهه پنجاه آن هم یک روحانی و یک طلبه حوزه علمیه با یک چنین رویکرد سازمان یافته و تشکیلاتی شاید حداقل در سطح شخصیتها و جریانهای شیعه پیدا نمیشد. شهید مصباح به شدت معتقد به کار تشکیلاتی و سازمانی بود. خودش تشکیلاتی عمل میکرد و سعی میکرد که در این راستا بقیه نیروها را هم جهت بدهد، به خصوص در عرصه تربیت نیروی انسانی در حوزه کارهای سازمانی و تشکیلاتی خیلی جدی بود که من خودم شاهد جدیت ایشان در این راستا بودهام”.
وی ویژگی دیگر شهید مصباح را صبر و حوصلهمندی وی خوانده و افزود: شهید مصباح در مقام کار و فعالیت به شدت با صبر و با حوصلهمندی کارها را پیگیری میکرد. او در مقابل دیدگاههای مخالف و مخربان حوصله بسیار مثال زدنی داشت. یک فرد در یک مجموعه یا در یک اجتماع به هر میزان که فعال باشد، به همان میزان در معرض استهزا و توهین و تخریب قرار میگیرد؛ چنانچه که در شرایط فعلی هم ما شاهد این هستیم، هر کسی که خیلی فعال باشد، بیشترین هجمه، هتاکی و هتک حرمت نسبت به او روا داشته میشود. در زمان حیات شهید مصباح هم با توجه به فعالیت این سید بزرگوار که اصلا آرامش نداشت، برخی از عناصر مخالف یا حتی دوستان حسود در مقام تخریب این شهید میبرآمدند.
آرمان واقعی شهید مصباح برقراری حکومت اسلامی بود
رییس کل مرکز فعالیتهای فرهنگی اجتماعی تبیان در نتیجه گیری این گفتمان تحلیلی تصریح کرد: “در نهایت از صحبت کل دوستان برمیآید که شهید مصباح یک مسلمان واقعی و به معنای واقعی کلمه مطیع ولایت بود، سیاست اش مبتنی بر اسلام راستین و اسلام واقعی بود و در همین چارچوب میخواست که به آرمان واقعی خود که عبارت از برقراری حکومت اسلامی و فراهم کردن زمینههای ظهور بود، برسد”.