نامه ۵۳ نهج البلاغه(۵)

از امام علی علیه السلام، عنوانی مالک اشتر، حاکم جدید مصر

لَمْ تَفْعَلْهُ، فَاِنَّ کثْرَهَ الاْطْراءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ، وَتُدْنی مِنَ الْعِزَّهِ.
تو را شاد ننمایند، که تمجیدِ فراوان ایجاد کبر و نخوت کند، و به گردنکشی نزدیک نماید.
نیکوکار و بدکار
وَ لایکونَنَّ الْمُحْسِنُ وَ الْمُسیءُ عِنْدَک بِمَنْزِلَه سَواء، فَاِنَّ
نیکوکار و بدکار در برابرت یکسان نباشند، که این کار
فی ذلِک تَزْهیداً لاِهْلِ الاْحْسانِ فِی الاْحْسانِ، وَ تَدْریباً لاِهْلِ
نیکوکار را در انجام کار نیک بی رغبت، و بدکار را
الاْساءَهِ عَلَی الاْساءَهِ، وَ اَلْزِمْ کلاًّ مِنْهُمْ ما اَلْزَمَ نَفْسَهُ. وَ اعْلَمْ اَنَّهُ
در بدی ترغیب می کند، هر کدام را نسبت به کارشان پاداش بخش. آگاه باش
لَیسَ شَیءٌ بِاَدْعی اِلی حُسْنِ ظَنِّ راع بِرَعِیتِهِ مِنْ اِحْسانِهِ اِلَیهِمْ،
که چیزی برای جلب خوشبینی حاکم بر رعیت بهتر از نیکی به آنان،
وَ تَخْفیفِهِ الْمَؤُوناتِ عَلَیهِمْ، وَ تَرْک اسْتِکراهِهِ اِیاهُمْ عَلی ما لَیسَ
و سبک کردن هزینه بر دوش ایشان، و اجبار نکردنشان به حقّی که حاکم بر آنان
لَهُ قِبَلَهُمْ. فَلْیکنْ مِنْک فی ذلِک اَمْرٌ یجْتَمِعُ لَک بِهِ حُسْنُ الظَّنِّ
ندارد نیست. به صورتی باید رفتار کنی که خوش گمانی بر رعیتت را در کمک همه جانبه به حاکم
بِرَعِیتِک، فَاِنَّ حُسْنُ الظَّنِّ یقْطَعُ عَنْک نَصَباً طَویلاً، وَ اِنَّ اَحَقَّ مَنْ
فراهم آری، که این خوش گمانی رنجی طولانی را از تو برمی دارد، و به خوش گمانی تو
حَسُنَ ظَنُّک بِهِ لَمَنْ حَسُنَ بَلاؤُک عِنْدَهُ، وَ اِنَّ اَحَقَّ مَنْ ساءَ ظَنُّک بِهِ
کسی شایسته تر است که از تو احسان دیده، و به بدگمانیت کسی سزاوارتر است که
لَمَنْ ساءَ بَلاؤُک عِنْدَهُ.
از جانب تو به او ناراحتی رسیده.
روشها
وَ لاتَنْقُضْ سُنَّهً صالِحَهً عَمِلَ بِها صُدُورُ هذِهِ الاُْمَّهِ، وَ اجْتَمَعَتْ
روشی را که بزرگان امت بر اساس آن رفتار کرده اند، و به سبب آن در میان مردم
بِهَا الاُلْفَهُ، وَ صَلَحَتْ عَلَیهَا الرَّعِیهُ، و لاتُحْدِثَنَّ سُنَّهً تَضُرُّ بِشَیء
الفت برقرار شده، و اصلاح جامعه بر پایه آن بوده از بین مبر، و روشی را که به روشهای گذشته
مِنْ ماضی تِلْک السُّنَنِ، فَیکونَ الاْجْرُ لِمَنْ سَنَّها، وَ الْوِزْرُ عَلَیک
ضرر می زند بهوجود نیاور، که پاداش و اجربرای کسی است که روشهای درست را برپاکرده، وگناه از
بِما نَقَضْتَ مِنْها.
بین بردن آن روشها بر گردن توست.
با دانشمندان
وَ اَکثِرْ مَدارَسَهَ الْعُلَماءِ، وَ منافَثَهَ الْحُکماءِ، فی تَثْبیتِ ما صَلَحَ
در استوار ساختن آنچه صلاح کار شهرهایت بر آن است، و برپا داشتن آنچه مردم
عَلَیهِ اَمْرُ بِلادِک، وَ اِقامَهِ مَا اسْتَقامَ بِهِ النّاسُ قَبْلَک.
پیش از این به آن مستقیم شده اند با دانشمندان و اندیشمندان زیاد گفتگو کن.
طبقات جامعه
وَ اعْلَمْ اَنَّ الرَّعِیهَ طَبَقاتٌ لایصْلُحُ بَعْضُها اِلاّ بِبَعْض،
آگاه باش که مردم مملکت گروههای مختلفند که هر گروه جز به گروه دیگر اصلاح نمی شود،
وَ لا غِنی بِبَعْضِها عَنْ بَعْض. فَمِنْها جُنُودُ اللّهِ، وَ مِنْها کتّابُ الْعامَّهِ
و با داشتن گروهی از گروه دیگر بی نیازی نیست. اینان عبارتند از ارتش حق، و نویسندگان عمومی
وَ الْخاصَّهِ، وَ مِنْها قُضاهُ الْعَدْلِ، وَ مِنْها عُمّالُ الاْنْصافِ وَ الرِّفْقِ،
و خصوصی، و قاضیان عدل، و مأموران انصاف و مدارا،
وَ مِنْها اَهْلُ الْجِزْیهِ وَ الْخَراجِ مِنْ اَهْلِ الذِّمَّهِ وَ مُسْلِمَهِ النّاسِ،
و اهل جزیه و مالیات از غیر مسلمان و مسلمان،
وَ مِنْها التُّجّارُ وَ اَهْلُ الصِّناعاتِ، وَ مِنْهَا الطَّبَقَهُ السُّفْلی مِنْ
و تاجران و صنعتگران، و طبقه پایین از
ذَوِی الْحاجَهِ وَ الْمَسْکنَهِ. وَ کلٌّ قَدْ سَمَّی اللّهُ لَهُ سَهْمَهُ، وَ وَضَعَ
نیازمندان و افتادگان. خداوند سهم هر یک از این طبقات را مقرر فرموده، و در کتابش
عَلی حَدِّهِ وَ فَریضَتِهِ فی کتابِهِ اَوْ سُنَّهِ نَبِیهِ صَلَّی اللّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ
یا سنّت پیامبرش صلّی اللّه علیه وآله عهدی محفوظ را بر حدّ و اندازه
عَهْداً مِنْهُ عِنْدَنا مَحْفُوظاً.
واجب آن نزد ما قرار داده است.

به کانال ما بپیوندید و در جنگ نرم تنها نظاره گر نباشید و لطفا رسانه باشید و این پست را منتشر کنید؛
https://t.me/hosainimazari